Thương mại điện tử đã tăng trưởng theo cấp số nhân trong thập kỷ qua. Sự tăng trưởng này còn diễn ra liên tục – doanh số thương mại điện tử toàn cầu năm 2021 đã tăng gấp bốn lần so với năm 2014, và vẫn chưa có dấu hiệu chững lại trong tương lai gần.
Với vai trò là một kênh bán hàng, thương mại điện tử ra đời được là nhờ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin. Nếu không có internet, thương mại điện tử đơn giản là không thể tồn tại dưới bất kỳ hình thức nào, và mọi sự tăng trưởng tiếp theo cũng luôn dựa trên nền tảng công nghệ thông tin.
Mặc dù có thể coi đây là yếu tố quan trọng và có ảnh hưởng nhất, vậy công nghệ thông tin (IT) thực sự đóng góp gì cho sự tăng trưởng của thương mại điện tử? Đây có thể là một khái niệm khá trừu tượng để nắm bắt, đặc biệt nếu bạn không có kiến thức về máy tính và những lĩnh vực liên quan. Bài viết này nhằm làm rõ và nhấn mạnh một phần thiết yếu nhưng thường bị bỏ qua của thương mại điện tử: công nghệ thông tin.
Thương mại điện tử là gì?
Để bàn về thương mại điện tử và việc ứng dụng ICT trong thương mại điện tử, trước tiên bạn cần hiểu nó là gì. Theo định nghĩa của Investopedia, thương mại điện tử là “các doanh nghiệp và cá nhân mua bán hàng hóa và dịch vụ qua Internet.” Ngày nay, thương mại điện tử bao phủ gần như mọi phân khúc thị trường hiện có. Bạn có thể thực hiện các giao dịch thương mại điện tử trên gần như mọi thiết bị sẵn có. Ngoài ra, nó còn cung cấp nhiều loại sản phẩm và dịch vụ có thể mua qua internet, bao gồm cả dịch vụ tài chính (các ứng dụng ngân hàng trực tuyến và đầu tư chứng khoán đều được xem là thương mại điện tử).
Nhờ những đặc điểm khác biệt này, thương mại điện tử đã được xếp vào nhóm “công nghệ đột phá” làm thay đổi mạnh mẽ cách thức hoạt động của người tiêu dùng, các ngành và doanh nghiệp. Kể từ khi hình thành và trở nên phổ biến vào thập niên 90 cũng như trong giai đoạn bong bóng dot-com, thương mại điện tử đã làm biến đổi sâu sắc lĩnh vực bán lẻ, tự tạo chỗ đứng trong không gian bán lẻ đồng thời mở rộng nhanh chóng trong đó. Năm 2021, thương mại điện tử đóng góp 18,8% vào doanh số bán lẻ toàn cầu, với dự báo đạt 24% vào năm 2026.
Các mô hình kinh doanh thương mại điện tử
Tương tự như bán lẻ truyền thống, thương mại điện tử cũng vận hành theo nhiều mô hình khác nhau để phù hợp với nhu cầu cụ thể của từng doanh nghiệp. Một số mô hình thương mại điện tử phổ biến hơn cả bao gồm:
| Mô hình thương mại điện tử | Định nghĩa |
| Doanh nghiệp tới Người tiêu dùng (B2C) | Đúng như tên gọi, các doanh nghiệp thương mại điện tử B2C bán sản phẩm trực tiếp cho người dùng cuối. Đây là hình thức bán lẻ phổ biến nhất – trên thực tế, đây chính là hình dung của hầu hết mọi người về thương mại điện tử. Doanh nghiệp B2C có thể bán sản phẩm vật lý (ví dụ: website của một siêu thị) hoặc dịch vụ (một ứng dụng đặt dịch vụ taxi). |
| Doanh nghiệp tới Doanh nghiệp (B2B) | Tương tự cách vận hành của B2C, các doanh nghiệp B2B bán sản phẩm và dịch vụ trực tiếp cho một công ty khác. So với giao dịch B2C, B2B thường đòi hỏi số lượng lớn hơn nhiều và hàng hóa được đặt định kỳ phục vụ cho các quy trình sản xuất. |
| Doanh nghiệp tới Chính phủ (B2G) | Các công ty có thể đóng vai trò là nhà thầu chuyên trách cho chính phủ, cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho các cơ quan hành chính. Mô hình này không quá khác biệt so với bán hàng B2B, với các mặt hàng có giá trị được chuyển đến một tổ chức. Hoạt động theo mô hình này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải đấu thầu dự án, tuân thủ các yêu cầu trong hồ sơ mời thầu và đáp ứng những tiêu chí khắt khe của chính phủ. |
| Người tiêu dùng tới Người tiêu dùng (C2C) | Các nền tảng C2C (như eBay hay Fiverr) kết nối trực tiếp những người tiêu dùng để họ thực hiện giao dịch với nhau. Được hỗ trợ bởi công nghệ, các nền tảng thương mại điện tử C2C cho phép người tiêu dùng bỏ qua bước tương tác với doanh nghiệp khi mua hàng hóa hoặc dịch vụ. |
| Người tiêu dùng tới Doanh nghiệp (C2B) | Thường dành cho những người làm việc tự do (gig worker) hoặc freelancer, các nền tảng C2B cho phép cá nhân bán sản phẩm và dịch vụ của mình cho những doanh nghiệp cần nhân sự ngắn hạn hoặc sản phẩm tức thời. Ví dụ về mô hình này bao gồm các nền tảng như Shutterstock và Upwork. |
| Người tiêu dùng tới Chính phủ (C2G) | Khác với các mô hình còn lại, các nền tảng C2G ít mang tính “thương mại” và mang tính “tương tác” nhiều hơn giữa cá nhân và chính phủ. Các giao dịch này thường không phải là sản phẩm hay dịch vụ mà là nghĩa vụ – những thứ không được xem là “thương mại”, chẳng hạn như khai thuế, giấy tờ cá nhân hay học phí được gửi qua internet. |
Các doanh nghiệp thương mại điện tử kiếm tiền như thế nào?
Sau khi lựa chọn mô hình kinh doanh, các doanh nghiệp thương mại điện tử phải quyết định cách thức tạo doanh thu. Cũng giống như phần trước, có một số cách để doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận thông qua công nghệ thông tin trong thương mại điện tử.
Dropshipping
Mô hình này cho phép doanh nghiệp sử dụng một gian hàng số để tạo doanh số trong khi một nhà cung cấp bên ngoài đảm nhận việc giao sản phẩm. Doanh nghiệp thu tiền thanh toán qua thẻ tín dụng hoặc các phương thức dựa trên công nghệ khác rồi chuyển cho nhà cung cấp. Nhà cung cấp giám sát mọi khía cạnh liên quan đến logistics – quản lý tồn kho và kho bãi, đóng gói sản phẩm và giao sản phẩm đến khách hàng.
Bằng cách sử dụng mô hình dropshipping, doanh nghiệp có thể giải phóng mình khỏi việc quản lý phần “hậu cần” và tập trung nhiều hơn vào việc mang lại trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng trên gian hàng số. Tuy nhiên, họ không thể kiểm soát chất lượng sản phẩm và do đó phải dựa vào khâu QA của nhà cung cấp để đảm bảo sự hài lòng của khách hàng.
White labeling
Các doanh nghiệp sử dụng mô hình này tận dụng những sản phẩm thành công của các công ty khác để xây dựng kho hàng của mình. Trong mô hình này, toàn bộ quy trình sản xuất được thuê ngoài cho một nhà cung cấp, còn doanh nghiệp bán hàng đóng gói lại các sản phẩm nhận được dưới nhãn hiệu của mình để phân phối cho khách hàng. Giống như dropshipping, doanh nghiệp bán hàng không kiểm soát được sản phẩm của nhà cung cấp, do đó việc tìm được nhà cung cấp đáng tin cậy càng trở nên đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp.
Private labeling
Phù hợp với các doanh nghiệp thương mại điện tử nhỏ hơn, cách thức tạo doanh thu này không đòi hỏi nhiều vốn ban đầu hay không gian sản xuất. Bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin trong phương thức thương mại điện tử này, doanh nghiệp có thể dễ dàng đặt những đơn hàng nhỏ, theo nhu cầu với nhà cung cấp. Nhà cung cấp sau đó có thể giao sản phẩm cho doanh nghiệp để họ phân phối tiếp, hoặc tự mình giao đến khách hàng.
Điểm khác biệt cốt lõi giữa white labeling và private labeling nằm ở quy mô và thương hiệu. White labeling vận hành ở quy mô lớn hơn và để doanh nghiệp thương mại điện tử chịu trách nhiệm về đóng gói và xây dựng thương hiệu.
Trong khi đó, private labeling chủ yếu được nhà cung cấp sản xuất theo đơn đặt hàng ở quy mô nhỏ. Họ cũng có thể phụ trách việc đóng gói và giao sản phẩm trực tiếp đến khách hàng.
Bán buôn
Là một phương thức đòi hỏi nhiều vốn hơn so với các mô hình khác, những doanh nghiệp theo phương thức tạo doanh thu bán buôn phải thực hiện việc quản lý tồn kho một cách kỹ lưỡng, theo dõi đơn hàng, duy trì thông tin giao vận, cũng như có không gian kho bãi cho sản phẩm của mình. Điều này phần lớn là bất khả thi với nhiều doanh nghiệp nhỏ. Do đó, mô hình này chủ yếu dành cho các doanh nghiệp lớn.
Mục tiêu của bán buôn là kết nối người bán với những khách hàng mua số lượng lớn một sản phẩm hoặc với nhiều người mua nhỏ hơn có nhu cầu về một sản phẩm được tiêu chuẩn hóa.
Đăng ký thuê bao
Với mô hình đăng ký thuê bao, doanh nghiệp thu của khách hàng một khoản phí định kỳ cho một sản phẩm hoặc dịch vụ định kỳ. Ngày nay, với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin trong thương mại điện tử, doanh nghiệp có thể dễ dàng thu phí người dùng theo các khoảng thời gian nhỏ hơn (theo tuần/theo tháng) thay vì thỏa thuận dài hạn tương đối tốn kém như trước đây.
Bạn cũng có thể khuyến khích khách hàng gắn bó với doanh nghiệp bằng cách áp dụng mức giá theo tháng ưu đãi hơn nếu họ ký hợp đồng dài hạn (ví dụ: chỉ tính phí 10 tháng cho một dịch vụ 12 tháng).
Các sản phẩm và dịch vụ điển hình bạn có thể tìm thấy dưới hình thức đăng ký thuê bao là dịch vụ phát trực tuyến, trò chơi trực tuyến, hộp thực phẩm chế biến sẵn, và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.
Tìm hiểu thêm về 30 Ứng Dụng Không Thể Thiếu Dành Cho Nhà Bán Lẻ.
Vai trò của Công nghệ thông tin trong thương mại điện tử là gì?
Sau khi đã làm rõ các định nghĩa, có thể thấy rõ rằng vai trò của Công nghệ thông tin trong thương mại điện tử là thiết yếu: đó là xương sống làm nền tảng cho toàn bộ ngành, và nếu không có IT, ngành thương mại điện tử như chúng ta biết sẽ không thể tồn tại. IT luôn hỗ trợ ngành thương mại điện tử trong suốt quá trình tăng trưởng của nó, và điều này đến nay vẫn hầu như không thay đổi.
Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, luôn có một bài toán trong thương mại điện tử có thể được giải quyết bằng cách ứng dụng các phần mềm và kỹ thuật mới và/hoặc được cải tiến. Bài viết này sẽ liệt kê một vài trong số những vấn đề đó, nhưng chắc chắn đây chưa phải là tất cả – công nghệ thông tin thay đổi mỗi ngày, và chúng ta không thể dự đoán được tương lai!
AI trong thương mại điện tử
AI là một từ khóa thời thượng ngày nay, khi ai cũng bàn về việc nó giúp bạn làm điều này điều kia. Tuy nhiên, AI xứng đáng với những lời khen ngợi đó, bởi mọi khía cạnh của công nghệ đều có thể được cải thiện nhờ AI, và thương mại điện tử cũng không phải ngoại lệ.
Bằng cách ứng dụng AI, doanh nghiệp có thể tự động hóa nhiều tác vụ đơn điệu trong quy trình thương mại điện tử, tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn nhân lực cho những công việc phức tạp hơn, đồng thời nâng cao năng suất và hiệu suất. Ví dụ, một hệ thống AI có thể tạo ra các bảng câu hỏi và tự động phân tích dữ liệu mà không cần con người can thiệp.
Kết hợp với big data, AI thậm chí có thể cung cấp cho doanh nghiệp những phân tích chuyên sâu, phức tạp và chi tiết về khách hàng của họ, giúp họ điều chỉnh các chiến dịch marketing (đúng vậy, AI cũng có thể hỗ trợ quản lý marketing!) để tập trung tốt hơn vào những vấn đề mà khách hàng đang gặp phải.
Trải nghiệm người dùng được cá nhân hóa
Với sự hỗ trợ của AI, doanh nghiệp có thể tạo ra trải nghiệm người dùng được tùy chỉnh sâu sắc cho khách hàng. Với big data đã đề cập, AI có thể xây dựng một trải nghiệm mua sắm độc đáo, phù hợp với sở thích của từng khách hàng tương tác với gian hàng thương mại điện tử của doanh nghiệp.
Quyết định mua sắm của khách hàng dễ dàng bị tác động bởi trải nghiệm được cá nhân hóa này. 50% khách hàng cho biết các gợi ý khiến họ quay lại một website, trong khi 63% ngừng mua từ những thương hiệu có chiến thuật cá nhân hóa kém. AI hỗ trợ doanh nghiệp đáng kể ở khía cạnh này, thu thập dữ liệu về sở thích của khách hàng thông qua lịch sử tìm kiếm, lịch sử phát trực tuyến, các ứng dụng đã tải xuống, dữ liệu vị trí, v.v., trước khi đưa ra những phân tích và dự báo về các mẫu hành vi của khách hàng. Dựa trên những dữ liệu này, các gợi ý phù hợp nhất được tạo ra để giải quyết vấn đề của khách hàng và mang đến giải pháp cho họ.
Hỗ trợ khách hàng
Mọi doanh nghiệp thương mại điện tử đều cần dịch vụ hỗ trợ khách hàng tốt. Với nhân viên là con người, việc trả lời mọi câu hỏi liên quan đến giao dịch theo thời gian thực gần như là bất khả thi, nhưng một trợ lý ảo có thể làm được điều đó và đôi khi còn làm tốt hơn con người.
Con người cần ngủ và nghỉ ngơi, nhưng các trợ lý ảo, dưới hình thức chatbot, thì không cần. Chúng có thể làm việc 24/7, không mệt mỏi trả lời đồng thời một lượng lớn câu hỏi, rút câu trả lời từ một cơ sở dữ liệu được cấu hình sẵn về chính sách của doanh nghiệp cùng bất kỳ nội dung nào khác mà bạn muốn có. Chúng có thể đóng vai trò là bộ lọc đầu tiên trong quy trình hỗ trợ khách hàng của bạn và sàng lọc những câu hỏi đơn giản hơn. Khi đó, nhân viên của bạn có thể tập trung vào những câu hỏi cần đến sự tiếp xúc mang tính con người nhiều hơn hoặc những câu hỏi quá phức tạp để AI của bạn hiểu được, và đưa ra câu trả lời thỏa đáng.
Hãy cùng khám phá: Chi Phí Chính Xác Của Việc Phát Triển Ứng Dụng Di Động Là Bao Nhiêu (Ví Dụ Thực Tế Theo Từng Ngành)
Rikkeisoft có thể hỗ trợ doanh nghiệp thương mại điện tử của bạn như thế nào?
Sau tất cả những điều đã nói, đôi khi bạn – một chủ doanh nghiệp không có nền tảng về công nghệ – có thể chỉ cần một nền tảng thương mại điện tử vận hành trơn tru mà không phải bận tâm. Trong tình huống này, tốt nhất là thuê ngoài các nhu cầu phát triển của bạn cho một đơn vị cung cấp bên thứ ba như Rikkeisoft.
Được thành lập năm 2012, Rikkeisoft là một công ty công nghệ thông tin từng đoạt nhiều giải thưởng, có thể hỗ trợ bạn xây dựng nền tảng thương mại điện tử trong mơ với chuyên môn của chúng tôi về ứng dụng di động và phát triển web, cũng như cung cấp những sản phẩm chất lượng trong nhiều ngành khác nhau, bao gồm cả thương mại điện tử. Khách hàng chính của chúng tôi là các khách hàng quốc tế, chủ yếu đến từ Nhật Bản và Hoa Kỳ, điều này được thể hiện rõ trong câu chuyện dưới đây từ một khách hàng của chúng tôi.
Câu chuyện khách hàng – Công ty thương mại điện tử Nhật Bản
Dự án này lần đầu được phác thảo vào năm 2019 khi khách hàng của chúng tôi, một công ty bán lẻ Nhật Bản, muốn tìm những phương pháp độc đáo để giữ chân khách hàng (và vị trí dẫn đầu) cho nền tảng thương mại điện tử của họ, khi các chiến thuật trước đó tỏ ra kém hiệu quả trong một bối cảnh thương mại mới đầy sôi động. Khi tìm đến Rikkeisoft, mục tiêu của khách hàng là tạo ra một trò chơi tích hợp trong ứng dụng đủ hấp dẫn và cuốn hút để giữ chân khách hàng quay lại, nhưng cũng đủ đơn giản để triển khai trực tiếp trên ứng dụng thương mại điện tử di động của họ.
Giải pháp mà Rikkeisoft đưa ra là một trò chơi gắp thú lấy cảm hứng từ những dãy máy gắp thú xếp dọc bên trong các trung tâm thương mại tại Nhật Bản. Trò chơi này rất hoàn hảo – bản chất dựa trên may mắn và RNG của nó tự nhiên kích thích tính cạnh tranh của những khách hàng muốn giành được phần thưởng, đồng thời có lối chơi đơn giản và quen thuộc với hầu hết mọi người.
Chỉ trong hai tháng, đội ngũ lập trình viên tại Rikkeisoft đã:
- Tạo ra một trò chơi máy gắp thú trực tuyến bên trong một ứng dụng thương mại điện tử.
- Triển khai điểm thưởng và voucher có thể quy đổi làm phần thưởng để giành lấy, mà người chơi có thể sử dụng ngay trong chính ứng dụng mua sắm.
- Tạo ra các động lực trong hệ thống phần thưởng để người chơi quay lại.
Trò chơi đã tạo được tiếng vang với khách hàng – ứng dụng thu hút thêm 10% người dùng mới mỗi tháng, và thời gian trung bình sử dụng trong ứng dụng tăng 50%. Một kết quả bất ngờ của trò chơi là doanh số của khách hàng tăng lên – người chơi được các phần thưởng giành được khích lệ để mua sắm nhiều hơn trong ứng dụng, cải thiện doanh thu từ cả khách hàng mới lẫn khách hàng hiện hữu.
Lời kết
Thương mại điện tử sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân trong tương lai – điều đó là chắc chắn. Tương tự, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong thương mại điện tử cũng chỉ có thể tiến bộ song hành cùng sự tăng trưởng đó. Các doanh nghiệp thương mại điện tử vừa và nhỏ (SME) nên cân nhắc đầu tư vào công nghệ thông tin để bắt kịp một ngành đang không ngừng phát triển. Một cách đầu tư khôn ngoan là thuê các công ty IT như Rikkeisoft để hỗ trợ bạn tích hợp các công nghệ mới vào quy trình làm việc và nền tảng thương mại điện tử của mình.
Hãy để Rikkeisoft giải quyết những vấn đề của bạn trên hành trình thương mại điện tử.
